De ontmanteling van Nijmegen. De veranderende betekenis van de vestingwerken vanaf de 19e eeuw vanuit sociaaleconomisch perspectief.

Abstract

In deze masterscriptie analyseer ik hoe de Sint-Martinuskerk in Arnhem zich tussen 1874 en 2025 heeft ontwikkeld te midden van processen als ontzuiling, secularisering en ontkerkelijking. De kerk is in 1875 als neogotische ‘klompenparochie’ voor arbeiders gebouwd en heeft zich weten te behouden in een religieus pluriforme stad. Het onderzoek combineert kwalitatieve en kwantitatieve bronnen, waaronder archiefmateriaal, financiële gegevens en krantenartikelen. De analyse toont aan dat de kerk zich wist aan te passen door een eigen liturgische identiteit te ontwikkelen, leken intensiever te betrekken en in te spelen op demografische verschuivingen. De aanwijzing tot rijksmonument in 1976 bleek cruciaal voor het voortbestaan, omdat dit overheidssubsidies voor restauraties mogelijk maakte. Hierdoor transformeerde de Martinuskerk van een exclusieve parochiekerk naar een inclusieve stadskerk en schatkamer voor religieus erfgoed, waarmee het narratief van onvermijdelijke secularisering wordt genuanceerd.