De opkomst van de factcheck: Een thematische analyse

Abstract

In dit onderzoek werden ‘factchecks’ in kwaliteitskranten bestudeerd. Sinds 2010 is wereldwijd een explosie van factchecks gaande (Spivak, 2010; Graves & Cherubini, 2016). Over dit mogelijke nieuwe genre is nog niet geschreven binnen de wetenschappelijke literatuur. Een verkennend onderzoek was daarom nodig. De onderzoeksvraag luidde: Welke betekenisvolle patronen (thema’s) zijn binnen de factcheckrubrieken van NRC Handelsblad, nrc.next en De Volkskrant te onderscheiden en in hoeverre zijn deze onderling vergelijkbaar?

Een corpus werd samengesteld, bestaande uit factcheckrubrieken uit Nederlandse kwaliteitskranten. Op 24 factchecks werd een kwalitatieve thematische analyse uitgevoerd. De analysestrategie bestond uit een 6-staps werkwijze volgens Braun & Clarke (2006) en Dubbeldam (2016)

Enkele terugkerende thema’s werden gesignaleerd (‘claim’, ‘bron claim’ en ‘autoriteit aan het woord’). De teksten konden worden opgedeeld in drie hoofdonderdelen: inleiding/aanleiding feitelijkheidsanalyse en conclusie/eindoordeel. Verschillen tussen factchecks van verschillende kranten leken vooral samen te hangen met hun (al dan niet) opiniërende karakter.