In zekere zin ben ik waarschijnlijk onsterfelijk. De enscenering van Johan Cruijff als nationaal icoon: Een cultuurhistorisch onderzoek naar nationale identiteit, representatie en publieke betekenis.

Abstract

Het onderzoek analyseert hoe Johan Cruijff kon uitgroeien tot nationaal icoon en hoe deze enscenering samenhing met de Nederlandse nationale identiteit. In het eerste hoofdstuk wordt de maatschappelijke context geschetst, waarin vanaf de jaren zestig een veranderende, meer gelaagde nationale identiteit ontstond, terwijl kernwaarden als gelijkheid, vrijheid, tolerantie, pragmatisme en consensus centraal bleven. Sport en media ontwikkelden zich tot belangrijke dragers van nationale symboliek. Het tweede hoofdstuk onderzoekt via discoursanalyse hoe Cruijff werd geënsceneerd binnen verschillende representatieve domeinen. Daarbij zijn drie dominante narratieven geïdentificeerd en is aandacht besteed aan visuele, rituele en discursieve representaties, evenals aan Cruijffs zelfpositionering en maatschappelijke toe-eigening. In het derde hoofdstuk wordt geanalyseerd hoe Cruijff deze kernwaarden belichaamde en hoe zijn representatie meebewoog met maatschappelijke ontwikkelingen. De studie toont aan dat Cruijff een dynamisch en verbindend symbool werd waarin nationale identiteit steeds opnieuw werd geconstrueerd.