Glasscherven in de wederopbouw - Een onderzoek naar glas-in-loodramen en de Katholieke Kerk tussen 1945-1962 Femke Huis s1075776 15-06-2025 Bachelor scriptie Kunstgeschiedenis Scriptiebegeleider: Sjors
Keywords
Loading...
Authors
Issue Date
2025-07-06
Language
nl
Document type
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Title
ISSN
Volume
Issue
Startpage
Endpage
DOI
Abstract
Tijdens een bezoek aan de Dom van Keulen kwam ik oog in oog te staan met glas-in-loodramen
gemaakt door Gerhard Richter uit 2007. Het raam was op een onverwachte manier
vormgegeven en wekte belangstelling door de lichtval. Opvallend was hoeveel aandacht er was
voor de architectuurgeschiedenis van de kerk, terwijl de glasramen relatief onderbelicht bleven.
Terug in Nederland viel het op dat hier de informatie rondom glas in lood ook beperkt was. Dit
was de aanleiding om een onderzoek te starten naar glas in lood. De spanning tussen de fragiele
aard van het glas en de destructieve aard van de oorlog vormde het uitgangspunt om specifiek
onderzoek te doen naar glas-in-loodramen in de wederopbouwperiode.
Dit onderzoek beschouwt glas in lood als een communicatief middel. Het fungeert niet alleen
als drager van Bijbelse verhalen, maar ook als uitdrukking van de waarden, spanningen en
idealen van de Katholieke Kerk. Door middel van iconografische analyse, literatuuronderzoek
en historisch bronnenonderzoek worden er drie verschillende casestudies geanalyseerd om
inzicht te krijgen in hun boodschap en hoe die de Kerk uit de periode van 1945-1962 reflecteert.
De centrale onderzoeksvraag is “Wat communiceren glas-in-loodramen in de periode van 1945-
1962 in Nederland over de Katholieke Kerk?”.
Ondanks de opvallende aanwezigheid van glas-in-loodramen is er weinig onderzoek naar
gedaan. Deze scriptie beoogt daarom bij te dragen aan een opvulling van de kenniskloof omtrent
glas in lood en meer informatie te verkrijgen over de mogelijkheden van glas in lood als
communicatiemiddel.
In het onderzoek wordt er via historisch context zes hypothesen opgesteld. Vervolgens worden
er drie casestudies geanalyseerd. De verkregen informatie wordt gebruikt om de zes hypothesen
te toetsen. De drie casestudies zijn: Het Sint Martinusraam (1948), De wonderbaarlijke
visvangst (1960) en een ramencyclus uit de Sint Catharinakerk in Eindhoven.
De belangrijkste conclusie is dat, ondanks verschillen in stijl en thematiek, de onderzochte
ramen een aantal overkoepelende thema’s delen. Ze reflecteren op geweld en goddelijk oordeel,
benadrukken het belang van missie en kerkgemeenschap, maar vermijden expliciete
verwijzingen naar het Jodendom.
Hoewel dit onderzoek inzicht biedt in de communicatieve functies van glas-in-loodramen in de
wederopbouwperiode, is het gebaseerd op een beperkt aantal casestudies. Hierdoor zijn de
conclusies niet te gebruiken als generalisatie, daar is verder onderzoek voor nodig.
Description
Citation
Supervisor
Faculty
Faculteit der Letteren