Slavernij in de Nederlandse Kaapkolonie. De onzichtbare arbeid en rol van slaafgemaakte vrouwen in tussenstation Kaap de Goede Hoop van 1652 tot en met 1795.

Abstract

Dit onderzoek bestudeert de arbeids- en sociaaljuridische positie van vrouwelijke slaafgemaakten in de Kaapkolonie tijdens de VOC-periode (1652–1795). Centraal staat de vraag welke arbeid zij verrichtten binnen en buiten koloniale huishoudens. Aan de hand van een gender-sensitieve analyse van criminele processtukken van de Raad van Justitie blijkt dat deze vrouwen onmisbare, maar vaak onderbelichte arbeid uitvoerden. Binnen het huishouden werkten zij onder andere als dienstmeiden, voedsters en koks; buiten het huishouden waren ze actief in landbouw, wijnbouw, veeteelt en seksueel dienstwerk. Arbeid was een middel van uitbuiting, maar bood ook – binnen strikte beperkingen – ruimte voor overlevingsstrategieën en agency. De verb-oriented method maakte het mogelijk om concrete handelingen te reconstrueren en abstracte arbeidscategorieën te nuanceren. Ondanks beperkingen van koloniale bronnen biedt dit onderzoek nieuwe inzichten in de genderdimensie van slavernij in Zuid-Afrika en pleit het voor verder intersectioneel en transkoloniaal onderzoek binnen het VOC-imperium.