Voor Jan het beste, voor Marrie ‘het slegtste’ - Chain-manumission in de achttiende-eeuwse Kaap.

Abstract

In deze scriptie is onderzocht welke rol het concept van chain-manumission speelde in de praktijken van manumissie in de achttiende-eeuwse Kaap. Voor zowel het maken van een kwalitatieve analyse als de bespreking van case-studies bleken achttiende eeuwse testamenten zeer waardevolle bronnen, waarin gemarginaliseerde groepen, zoals vrijzwarte eigenaren, hun stem weer terugkrijgen in de geschiedschrijving. Uit de verschillende testamenten onderzocht in dit onderzoek is naar voren gekomen dat vrijzwarten als voormalig slaafgemaakten in staat waren zelf ook lijfeigenen in bezit te hebben en deze ook weer vrij te laten. Maar een promise of freedom was niet in ijzer gegoten. De praktijken in de Kaap laten dus zien dat manumissie geen vanzelfsprekende daad van vrijgevigheid was. Ook is geen eenduidige bevestiging te zien van het optimistische perspectief van chain-manumission, noch van het pessimistische standpunt van close-kin ownership. Manumissie was dus niet enkel een principiële verwerping van slavernij, maar ook een selectief proces, gedreven door een combinatie van persoonlijke banden, praktische overwegingen en sociale belangen.